Geschiedenis

De geschiedenis van opleiding Russische studies in Leiden gaat terug tot het jaar 1913, met Nicolaas van Wijk als eerste hoogleraar. Karel van het Reve was meer dan dertig jaar lang hoogleraar Slavische letterkunde. In 1985 kwam Ruslandkunde daar als aparte studierichting bij.

Slavistiek in Leiden

De Leidse universitaire slavistiek bestaat sinds 1913. In dat jaar werd Nicolaas van Wijk (1880-1941) de eerste hoogleraar in de Slavische talen aan de Rijksuniversiteit Leiden. De opleiding Russische Studies in Leiden is dus de oudste in Nederland.

Het grootste aantal opleidingen slavistiek kende Nederland in de jaren zeventig en tachtig. Er werden slavisten opgeleid aan vijf universiteiten, namelijk die van Leiden, Amsterdam (UvA), Groningen, Utrecht en Nijmegen. Momenteel bestaan alleen de opleidingen in de eerste drie steden nog. De opleidingen van Utrecht en Leiden fuseerden in 1985, waarbij de standplaats Leiden werd.


Ruslandkunde

De studie Ruslandkunde is in 1985 opgericht. Hiermee werd tegemoet gekomen aan de groeiende wens onder studenten naar een meer op de maatschappij gerichte studievariant naast de klassieke studie van de Slavische taal- en letterkunde. In samenwerking met de vakgroepen Oost-Europees Recht en Geschiedenis is toen een multidisciplinair programma opgezet dat zowel gericht was op het leren van de taal als op het bestuderen van land en volk vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines. 
De ontwikkeling van de studie Ruslandkunde heeft sterk kunnen profiteren van de gelijktijdige veranderingen in het studieobject Rusland, waardoor de grenzen opengingen en er steeds meer mogelijkheden kwamen voor afgestudeerden om te gaan werken in of met Rusland. De studie heeft zo met succes kunnen inspelen op de toenemende vraag naar actuele kennis over de moderne Russische maatschappij en praktische vaardigheden in het contact met Rusland. Inmiddels heeft de opleiding in Leiden al meer dan 170 Ruslandkundigen afgeleverd.

Russische studies

Russische studies in Leiden is in haar huidige vorm ontstaan na het samengaan van Slavische talen en culturen en Ruslandkunde in 2011. Door het samengaan van deze twee opleidingen is de aanwezige expertise op beide vakgebieden gebundeld waardoor er aan studenten een gevarieerder studieprogramma kan worden aangeboden.

Hoogleraren

Slavische talen en culturen

1913-1941 N. (Nicolaas) van Wijk (taal- en letterkunde)
1946-1952 R. (Reinier) van der Meulen (taalkunde)
1952-1960 C.H. (Cees) van Schooneveld (taalkunde)
1957-1983 K. (Karel) van het Reve (letterkunde)
1960-1983 A.H. (Aert) Kuipers (taalkunde; van 1971 tot 1983 leeropdracht Kaukasische talen)
1975- F.H.H. (Frits) Kortlandt (taalkunde; sinds 1994 verbonden aan de opleiding Vergelijkende Indo-Europese taalwetenschap
1984-1986 R.G. (Rainer) Grübel (letterkunde)
1992-2005 J.H. (Joachim) Klein (letterkunde)
2003- J. (Jos) Schaeken (leeropdracht Balto-Slavische talen en cultuurgeschiedenis)
 

Ruslandkunde 

1968-1998 F.J.M. (Ferry) Feldbrugge (Oost-Europees recht; vanaf 1985 voorzitter van de interfacultaire werkgroep Ruslandkunde)
1998-2006 2010- W.B. (William) Simons (Oost-Europees recht en Ruslandkunde) A.W.M. (André) Gerrits (Russische geschiedenis en politiek)

Nicolaas van Wijk

Eind 2005 verscheen een biografie van Nicolaas van Wijk van de hand van Jan Paul Hinrichs, vakreferent Slavisch van de Universiteits­bibliotheek, onder te titel "Vader van de slavistiek. Leven en werk van Nicolaas van Wijk (1880-1941)" [Nicolaas van Wijk (1880-1941). Slavist, Linguist, Philanthropist].

Karel van het Reve

"Het is een groot voorrecht als je je ideeën kunt uiteenzetten in een milieu waar het percentage echte belangstellenden vrij hoog is, en waar lof en blaam, tegenspraak en bijval een element van orginaliteit en naïviteit hebben dat je in de wereld der afgestudeerden niet zo vaak aantreft." (Uit: Afscheid van Leiden, Amsterdam: Van Oorschot, 1984, blz. 34.)


De bekendste hoogleraar van onze opleiding is zonder enige twijfel Karel van het Reve (1921-1999). Na het gymnasium studeerde Van het Reve Slavische talen in Amsterdam bij Bruno Becker. Hij promoveerde in 1954 met een proefschrift getiteld Goed en schoon in de Sovjetcritiek: beschouwingen over de aesthetica van het Sovjetrussische marxisme.

Meer dan 25 jaar, van 1957 tot aan zijn pensionering in 1983, was Karel van het Reve als hoogleraar Slavische letterkunde verbonden aan de Rijksuniversiteit Leiden. Van zijn hand verschenen verschillende vertalingen en nog meer vertalingen zagen onder zijn begeleiding het licht. Veel van de huidige generatie literaire vertalers van het Russisch zijn door Van het Reve opgeleid. Kort na zijn emeritaat, in 1985, verscheen zijn grootste werk op het gebied van de slavistiek: Geschiedenis van de Russische literatuur. Van Vladimir de Heilige tot Anton Tsjechov .

Aan het eind van de jaren zestig was Van het Reve een jaar lang de Moskouse correspondent van Het Parool; dankzij hem drongen in deze periode de geschriften van de sovjetdissident Andrej Sacharov door in het Westen. De door hem opgerichte Alexander Herzen Stichting publiceerde dissidente sovjetliteratuur. De toegang tot de Sovjet-Unie werd Van het Reve door de sovjetautoriteiten ontzegd: tot 1990 kon hij niet naar Rusland reizen.

De activiteiten van Karel van het Reve beperkten zich niet tot de slavistiek: hij was ook een zeer veelzijdig publicist. In essays en columns, die gekenmerkt worden door een bedrieglijk eenvoudige schrijfstijl en redeneertrant, gaf Karel van het Reve zijn mening over allerlei onderwerpen en ging hij modieuze denkbeelden te lijf. Vanaf 1971 schreef hij in NRC Handelsblad televisiekritieken onder het pseudoniem Henk Broekhuis, en van 1979 tot 1991 had hij elke maand een gesproken column voor de Wereldomroep. In 1981 ontving Van het Reve voor zijn gehele oeuvre de P.C. Hooftprijs voor essays.

  • Lees (in html) het boek Het geloof der kameraden (1969), Van het Reves afrekening met het marxisme-leninisme.
  • Lees (in html) het levensbericht van Karel van het Reve in het Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.
  • Bekijk de officiële website over Karel van het Reve.

In mei 2004 is een biografie van Karel van het Reve verschenen van de hand van Ger Verrips: Denkbeelden uit een dubbelleven, Amsterdam: Arbeiderspers, 2004. In 1991 verscheen een eerste biografie, geschreven door Theodor Holman: Karel, Zjizn njenoezjnogo tsjeloveka, Amsterdam: C.J. Aarts, 1991.

Laatst Gewijzigd: 23-05-2013