Berichtigungsliste der Griechischen Papyrusurkunden aus Ägypten (BL)

[Voor (beknoptere) informatie over de Berichtigungsliste in het Nederlands, zie onze pagina Onderzoek.]

Berichtigungsliste der Griechischen Papyrusurkunden aus Ägypten

BL 12 (2009)

BL 12 (2009)

Anybody can imagine how difficult it is to read a 2000 years old text for the first time. It is almost inevitable that at first mistakes are made in deciphering and interpretation. This is why revision and correction of published texts play an important role within Papyrology.
But how can anybody know that e.g. in some journal article a new reading or supplement or date has been proposed for the text he is studying, or that a new fragment of the text was found and perhaps the whole republished under a new name?
The Berichtigungsliste der Griechischen Papyrusurkunden aus Ägypten (BL) offers an overview of all corrections (Berichtigungen) proposed for published Greek papyri and is as such one of the indispensable tools, not only for papyrologists but also for students of ancient history, ancient law, ancient religion, and others who use papyrus documents for their research.
In 1911 Fr. Preisigke made a start with collecting corrections and supplements with the aim to sort them by text and publish them as a list of corrections, Berichtigungsliste, for Greek papyrology. In 1913 (fasc. 1-2) and 1922 (fasc. 3-4) volume 1 of the Berichtigungsliste was published. After the death of Preisigke his work was continued by Fr. Bilabel, who published BL 2 in 1929-1933. Then the work on the BL came to a stand-still, until in 1952, during the 7th International Congress of Papyrology at Geneva, the Leiden Papyrological Institute took the responsibility to revive and continue the Berichtigungsliste, under the auspices of the Association Internationale de Papyrologues (Bruxelles). Thus, since 1952 (volume 3) the Berichtigungsliste has been compiled at the Papyrological Institute of the University of Leiden, in collaboration with, first, the former Institut für Rechtsgeschichte und Papyrusforschung of the Universität Marburg, and since 2009 with the Papyrologisch Institut of the Universität Heidelberg, for reading the literature published in German-speaking countries.
The aim of the Berichtigungsliste is to collect from the published papyrological literature all the corrections that have been proposed for the readings and interpretations of Greek documentary texts, to check them if necessary on photographs of the papyri c.q. ostraca, and to present them in a clear and critical manner.
By now twelve volumes of Berichtigungen have appeared, as well as the Konkordanz und Supplement zu Berichtigungsliste Band I-VII, the Konkordanz zu Berichtigungsliste Band VIII-XI, and a CD-Rom with the complete contents, digitalized and searchable, of BL 1 - 11.
Berichtigungsliste der Griechischen Papyri Band XIII is well under way.  
In November 2011 an international Round Table Conference was held in the Leiden Papyrological Institute on the Future of the Berichtigungsliste in the light of the changing digital world of papyrology. Important and far-reaching decisions have been taken concerning the digitalization of the BL and a closer cooperation with the international projects Duke Databank of Documentary Papyri, Heidelberger Gesamt Verzeichnis and Trismegistos. From now on, the Berichtigungen will be published online, although a print version of the BL (in PDF-format) will still be published on a regular basis.
Thus, anticipating the publication of a BL 13 in print, the corrections will be entered into a new online BL-databank, which has direct links to In this way we hope in the future to reduce the sometimes long interval between collecting the Berichtigungen and making them available to the papyrological public.
The Berichtigungsliste is being compiled at the Papyrologisch Instituut at Leiden by Dr. F.A.J. Hoogendijk and at the Institut für Papyrologie at Heidelberg by Dr. J. Cowey.

The BL-project and related activities have in the past been financially supported by the Netherlands Organization for Scientific Research (NWO), the Kiessling-Stiftung, the Leiden Institute for Area Studies (LIAS), the Leiden University Fund (LUF) en Brill´s Publishers.

List of published Berichtigungslisten

CD-ROM BL 1-11 (2009)

CD-ROM BL 1-11 (2009)

Berichtigungsliste der Griechischen Papyrusurkunden aus Ägypten,

I. Band, herausgegeben von Friedrich Preisigke. Strassburg-Berlin-Leipzig, 1913-1922.

II. Band, herausgegeben von Friedrich Bilabel. Im Selbstverlag, 1929-1933.

III. Band, herausgegeben von M. David, B.A. van Groningen und E. Kiessling. Brill, Leiden, 1956-1958.

IV. Band, herausgegeben von M. David, B.A. van Groningen und E. Kiessling. Brill, Leiden, 1964.

V. Band, herausgegeben von E. Boswinkel, M. David, B.A. van Groningen und E. Kiessling. Brill, Leiden, 1969.

VI. Band, herausgegeben von E. Boswinkel, P. W. Pestman und H.-A. Rupprecht. Brill, Leiden, 1976.

VII. Band, herausgegeben von E. Boswinkel, W. Clarysse, P. W. Pestman und H.-A. Rupprecht. Brill, Leiden, 1986.

VIII. Band, herausgegeben von P. W. Pestman und H.-A. Rupprecht, zusammengestellt von F.A.J. Hoogendijk. Brill, Leiden - New York - Köln, 1992.

IX. Band, herausgegeben von P. W. Pestman und H.-A. Rupprecht, zusammengestellt von F.A.J. Hoogendijk unter Mitarbeit von N. Kruit und A.M.F.W. Verhoogt. Brill, Leiden - New York - Köln, 1995.

X. Band, herausgegeben von P. W. Pestman und H.-A. Rupprecht, zusammengestellt von A.M.F.W. Verhoogt, F.A.J. Hoogendijk und N. Kruit. Brill, Leiden - Boston - Köln, 1998.

XI. Band, herausgegeben von H.-A. Rupprecht und A.M.F.W. Verhoogt, zusammengestellt von N. Kruit, unter Mitarbeit von J. Hengstl und L.E. Tacoma. Brill, Leiden - Boston, 2002.

XII. Band, herausgegeben von H.-A. Rupprecht und K.A. Worp, zusammengestellt von F.A.J. Hoogendijk, unter mitarbeit von M.J. Bakker und J. Hengstl. Brill, Leiden - Boston, 2009.

Konkordanz und Supplement zu Band I-VII, zusammengestellt von W. Clarysse, R.W. Daniel, F.A.J. Hoogendijk und P. van Minnen. Peeters, Leuven, 1989.

Konkordanz zu Band VIII-XI, zusammengestellt von M.J. Bakker, A.V. Bakkers, F.A.J. Hoogendijk und N. Kruit. Brill, Leiden - Boston, 2007.

CD-Rom: Compilation of complete contents of volumes I (1915-1922) - XI (2002). Brill, Leiden, 2007 [2009].

Poster presentation BL (Barcelona 2016)

At the bottom of this page you can download the poster presented at the 28th International Congress of Papyrologists, Barcelona 1-6 August 2016, by Cisca Hoogendijk.

BL report AIP August 2016

Report on the Berichtigungsliste-project presented at the general assembly of the Association Internationale de Papyrologues, Barcelona on August 6, 2016, by Cisca Hoogendijk, also on behalf of the Heidelberg colleagues. 

"As you may already have read on our poster, there is good news and bad news from the Berichtigungsliste front.

The bad news is that we did not finish BL 13 as fast as planned. This is partly caused by a lack of staff, but also due to the fact that BL 13 is a transitional volume. During the making of this volume we started using the new online BL interface, a special database created in Heidelberg, which, among other things, will enable us in the future to link the Berichtigungen with the information on each text in the DDBDP. From the next volume onwards, we will be able to work more efficiently.

The good news is that all material for BL 13 has now been entered into our online database, and that we have reached the stage of proofreading. You may expect to receive Berichtigungsliste volume 13 as a free PDF in the fall of this year.

The other good news is, that Leiden University, or more specifically the Leiden Institute of Area Studies, has allotted money to the Leiden Papyrological Institute for an extra half-time BL-assistant during the upcoming academic year. This will enable us to publish a first fascicle of BL XIV at the end of 2017 or early 2018, and diminish the gap between the last year of literature included in the BL and the date of publication.

With a view to the integration of BL material into the existing databases, we can announce that from volume XIV onwards the language will be changed from german to English, and the edition names will follow the Checklist.

Finally: in the future we are going to need your help to keep up with the published literature. In the coming year we hope to open up a website where volunteers among you can choose a book or volume of a journal in which to search for corrections. These may be formulated in your language of choice; the entries will be checked and made uniform by us afterwards.

We shall keep you informed on the latest BL developments through the PapyList."


Werk mee aan de BL als ALO!

Het Leids Papyrologisch Instituut zoekt


(Student-) Assistenten Lopend Onderzoek

 (5 ECTS = 140 uur per semester)

 die kunnen bijdragen aan het project

 Berichtigungsliste der Griechischen Papyrusurkunden aus Ägypten

 In aanmerking komen studenten GLTC of OCMW die aantoonbare belangstelling hebben voor de Papyrologie (en tenminste de colleges Inleiding tot de Papyrologie en Paleografie van de Griekse papyri voor beginners hebben gevolgd), die kritisch zijn ingesteld en nauwkeurig kunnen werken, goed zijn in Grieks en beschikken over leesvaardigheid in het Engels, Duits, Frans en zo mogelijk ook Italiaans, Spaans of Nieuwgrieks. 

Taakomschrijving: de Assistenten Lopend Onderzoek helpen mee bij het verzamelen en verwerken van correcties voor de Berichtigungsliste der Griechischen Papyrusurkunden aus Ägypten (BL). De BL wordt in samenwerking met collegas uit Duitsland samengesteld door het Leids Papyrologisch Instituut, en biedt een kritisch overzicht van alle correcties, Berichtigungen, die zijn voorgesteld voor gepubliceerde Griekse papyri. Voor het verzamelen van deze correcties wordt alle papyrologische vakliteratuur (tijdschriften, edities, monografien) doorgenomen. De gevonden correcties worden vervolgens op hun juistheid beoordeeld, waarbij de oorspronkelijke edities, eerdere Berichtigungen en zo nodig afbeeldingen van de betreffende papyri moeten worden betrokken, onder gebruikmaking van de digitale hulpmiddelen die worden aangeboden via de websites van en Trismegistos. De Berichtigungen worden uiteindelijk genoteerd met behulp van een speciaal voor de BL ontwikkelde online editing tool.

De Assistenten Lopend Onderzoek verrichten de bovengenoemde taken onder toezicht van de Leidse projectleider van de BL, dr. Cisca Hoogendijk. Na gedetailleerde instructie zullen de werkzaamheden voor het grootste deel worden uitgevoerd in de Universiteitsbibliotheek bij de handbibliotheek van het Papyrologisch Instituut. Werktijden in overleg (ongeveer een dag per week). 

Let wel: er staat geen salaris tegenover, alleen studiepunten (5 ECT voor een heel semester). Daarbij moet de inpassing van het ALO-schap in het studieprogramma van de studenten in kwestie worden overlegd met de studie-adviseur en goedgekeurd door de verantwoordelijke examencommissie. 

Trekt het je aan om betrokken te zijn bij een internationaal wetenschappelijk project, om te lezen in (vrij) recente papyrologische vakliteratuur en daarin Berichtigungen te zoeken, die kritisch te beoordelen en (digitaal) te verwerken en daarmee een steentje bij te dragen aan het in stand houden van een van de belangrijkste tools van de papyrologie, neem dan contact op met Cisca Hoogendijk (

Laatst Gewijzigd: 13-06-2017