Over het Leids Papyrologisch Instituut

Het Leids Papyrologisch Instituut is een van de weinige instituten ter wereld waar zowel Griekse als Demotische papyri worden bestudeerd. De medewerkers publiceren originele teksten uit collecties in de hele wereld, waaronder onze eigen collectie. Het Papyrologisch Instituut maakt deel uit van het Leiden Institute of Area Studies (LIAS). Hierin werken ook de Leidse specialisten in de (in chronologische volgorde) Hiëratische, Aramese, Koptische en Arabische papyrologie.


Het Leids Papyrologisch Instituut is in 1935 opgericht door de graecus B.A. van Groningen en de rechtshistorici M. David en J.C. van Oven. De aanleiding? De papyruscollectie die door E.P. Warren werd geschonken [voor Warren zie ook de Pdf onderaan deze bladzijde]. Dit was een schenking onder voorwaarden: de papyri moesten worden uitgegeven en ze mochten niet het eigendom worden van een overheidsinstantie. Zo kwam men tot de oprichting van de Stichting “Het Leids Papyrologisch Instituut” op 19 januari 1935. Het Instituut kwam snel tot bloei. De Warren-papyri werden uitgegeven in het eerste deel van een nieuwe serie: Papyrologica Lugduno-Batava, waarin tot op de dag van vandaag onderzoeksresultaten van niet alleen Leidse maar ook buitenlandse papyrologen worden gepubliceerd.  

Bernard van Groningen en Martin David  [©LPI]

Bernard van Groningen en Martin David [©LPI]

De colleges Griekse Papyrologie werden van oudsher verzorgd vanuit een interdisciplinaire invalshoek die destijds uniek was. Thematische werkcolleges namen een bijzondere plaats in, en doen dat nu nog. David en Van Groningen stelden voor hun studenten een Papyrologisch Leerboek samen (1940, Engelse vertaling 1946), waarvan de herziene versie nog altijd wereldwijd bij colleges papyrologie in gebruik is (P.W. Pestman, New Papyrological Primer, Second Edition Revised, 1994).

Ernst Boswinkel  [©LPI]

Ernst Boswinkel [©LPI]

De collectie werd uitgebreid, eerst met papyri die door van Groningen zelf in Egypte waren aangekocht, later ook met aankopen van antiquairs en schenkingen. Zo ontstond een gevarieerde studiecollectie die onmisbaar is voor onder meer de paleografiecolleges en sinds de zeventiger jaren ook regelmatig – en op verzoek – aan bezoekers wordt getoond.

Naast het reguliere onderzoek en onderwijs namen de medewerkers van het Papyrologisch Instituut E.P. Wegener en E. Boswinkel na de oorlog de taak op zich om de toen al enige tijd niet meer verschenen Berichtigungsliste – een lijst van alle correcties op publicaties van documentaire Griekstalige papyri – voort te zetten, een project dat nog altijd in Leiden (eerst in samenwerking met Marburg, sinds 2009 in samenwerking met Heidelberg) wordt uitgevoerd ten behoeve van de papyrologische wetenschap (Berichtigungsliste Band III, 1958 - Band XII, 2009).


Pieter Pestman [©LPI]

Pieter Pestman [©LPI]

Van Groningen innoveerde het papyrologisch onderzoek. Papyrologische teksten werden voortaan bij voorkeur in hun onderlinge samenhang bestudeerd (archieven). Zijn opvolger, de jurist P.W. Pestman, breidde de interdisciplinaire (Grieks-juridische) aanpak uit tot de Egyptische (Demotische) teksten. Zo kwam er ook een Demotische Berichtigungsliste. Het eerste deel daarvan (waarin meer dan honderd jaar literatuur is verwerkt!) verscheen in 2005.

Het Leids Papyrologisch Instituut is nog steeds een van de weinige instituten ter wereld waar men zowel Griekse als Demotische papyri kan bestuderen.

De medewerkers van het Instituut houden zich bezig met het publiceren van teksten uit verschillende collecties. De documenten worden niet gezien als op zichzelf staande teksten, maar steeds als objecten binnen hun context. De transcripties en vertalingen van de teksten zijn altijd voorzien van een uitgebreid commentaar, dat gedetailleerd ingaat op de verschillende aspecten van iedere tekst binnen zijn context van Grieks-Romeins Egypte.


Veel teksten maken deel uit van archieven: groepen documenten die al in de oudheid bijeengebracht zijn om persoonlijke of officiële redenen. De bestudering van dergelijke archieven blijft een van de specialiteiten van het Instituut.

Het Papyrologisch Instituut is gevestigd in twee kamers op de eerste verdieping van de Universiteitsbibliotheek van de Leidse Universiteit (ingang 6), in de directe nabijheid van een uitzonderlijke vakbibliotheek met alle Griekse en Demotische papyrusedities en het merendeel van de secundaire literatuur. Onderwijs en presentaties van stukken uit de collectie vinden plaats in nabijgelegen zalen in het UB-gebouw.

Sinds januari 2000 valt het Instituut binnen de Faculteit Geesteswetenschappen onder de onderzoeksgroep Leiden Institute of Area Studies (LIAS), School of Middle Eastern Studies (SMES). Binnen de letterenfaculteit heeft het Instituut verder banden met de opleidingen Griekse en Latijnse Talen en Culturen (GLTC), Geschiedenis en Oude Culturen van de Mediterrane Wereld (OCMW), waar verschillende colleges voor beginners zowel als gevorderden in de Griekse en Demotische Papyrologie worden aangeboden. Voor de Rechtenfaculteit wordt van oudsher het college Ancient Egyptian Law verzorgd.

In voorgaande jaren hebben de Letterenfaculteit en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) fondsen bijgedragen om de (nabije) toekomst van het Instituut te waarborgen, in het bijzonder voor de voortzetting van het werk aan de befaamde Berichtigungsliste. In de periode 2004-2008 is het Instituut daarnaast financieel ondersteund door de Gratama Stichting en het Leids Universiteits Fonds (LUF). In 2008 werd tijdelijke financiële ondersteuning verkregen voor het werk aan de Berichtigungsliste van de Arthur-und-Emil-Kiesslingstiftung te Marburg (Duitsland). Dankzij de ondersteuning van het LIAS, LUCAS en LUIH zijn de posities 0,8 Griekse papyrologie en 0,5 Demotische papyrologie voor de nabije toekomst gegarandeerd.

De Leidse Papyrologie+ groep

De Leidse Universiteit heeft een lange en waardevolle traditie in de Papyrologie. Om de Leidse Papyrologie te versterken is in 2014 de Papyrologie+ (spreek uit: papyrologie-plus) groep opgericht, een samenwerkingsverband van alle onderzoekers van de Leidse Universiteit die zich bezighouden met (Abnormaal-)Hiëratische, Demotische, Aramese, Griekse, Latijnse, Koptische en Arabische papyri, vanuit een socio-historisch, economisch en lingustisch perspectief. Papyrologie+ wil nieuwe mogelijkheden en richtingen onderzoeken voor de studie van papyri, en grotere bekendheid geven aan de Leidse papyrologie in binnen- en buitenland en bij het grote publiek.

De Universiteit heeft Papyrologie+, door toewijzing van een deel van het legaat-Plug, in staat gesteld om de komende jaren een aantal extra activiteiten te ontplooien. In dit kader organiseert Papyrologie+ onder meer een jaarlijkse publiekslezing in samenwerking met het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden (de eerste lezing is in 2015 gehouden door Arthur Verhoogt, University of Michigan; de tweede in 2016 door AnneMarie Luijendijk, University of Princeton; de derde wordt op 18 april 2017 gehouden door Katelijn Vandorpe, Universiteit Leuven) en een serie najaarsconferenties onder de titel: 'Papyri in a Changing World' (oktober 2015: 'Papyri & Social Networks'; oktober 2016:' Beyond Papyri: The Materiality of Ancient Texts'; november 2017: 'Late Antique Religions in Practice'). Ook zijn in de zomer van 2015 en 2016 cursussen Papyrologie verzorgd voor de LUCL Summerschool, hetgeen ook zal gebeuren in 2017.

U wordt via de Actueel-kolom elders op deze website nader op de hoogte gehouden van de geplande activiteiten.

Laatst Gewijzigd: 24-03-2017