Over het exacte tijdstip van het begin van de universitaire neerlandistiek valt te twisten, maar doorgaans koppelen vakgenoten het begin van de neerlandistiek aan de instelling van de Leidse leerstoel in de Nederduitse welsprekendheid. De doopsgezinde predikant Matthys Siegenbeek (1774-1854) bezette deze leerstoel als eerste – in Leiden, Nederland en de wereld.   Op zaterdag 23 september 1797 sprak hij zijn inaugurele rede uit: Redevoering over het openbaar onderwijs in de Nederduitsche welsprekendheid, die zijn toehoorders definitief moest overtuigen van het bestaansrecht van de nieuwe leerstoel. Hoe latere collega’s ook over Siegenbeek dachten en denken, hij is de grondlegger van de neerlandistiek, nu alweer ruim twee eeuwen jong. Hij spande zich in voor de emancipatie van het Nederlands, op de universiteit en daarbuiten. Daarin is Siegenbeek de wegbereider van generaties neerlandici na hem geweest.