Een hoogleraar als slaaf

Forum - 16 december 2010

BoekMarc, column door Marc van Oostendorp

BoekMarc voelt zich soms net Plinius de Oudere. Van deze Romeinse amateur-geleerde is bekend dat hij zich door een slaaf liet voorlezen terwijl hij wandelde, in de zon lag of druiven at. Zo hoefde hij geen moment verloren te laten gaan. Dat was heel prettig voor Plinius, maar BoekMarc heeft iets dat bijna even goed is: een mp3-speler, waardoor op ieder moment van de dag een reeks hooggeleerde voorleesslaven voor hem klaar staat. De Haagse uitgeverij HomeAcademy geeft sinds enkele jaren hoorcolleges uit op cd en tegenwoordig ook online als mp3-bestanden. 

Onlangs verscheen bijvoorbeeld een doos met zes uur college over 'grote Duitse schrijvers van Goethe tot nu' die Thony Visser, hoogleraar Duitse Taal- en Letterkunde, aan deze faculteit, dit voorjaar gaf in het Studium Generale. Visser blijkt een begenadigd docent en, vooral, een voortreffelijk actrice. Wie uit deze box alle voorgedragen fragmenten knipt, heeft een met passie gebrachte bloemlezing uit de Duitse literatuur die de luisteraar van het ene naar het andere emotionele hoogtepunt slingert – van Faust tot Kafka’s parabel over de wachter van de Wet. 

De zes lezingen zijn opgedeeld in ieder drie vrijwel gelijke blokjes. De inhoud is gevarieerd, maar het ene blokje is interessanter dan het andere. Zo wijdt Visser lang uit over het getouwtrek dat al een paar jaar aan de gang is tussen Duitse en Israëlische bibliotheken over het beheer van de manuscripten van Kafka, en dat in mei wat nieuwe verwikkelingen kende. Maar op een cd blijft het een paar maanden later een beetje onduidelijk wat die uitwijding bijdraagt aan onze kennis van de Duitse literatuur. 

Wat dan juist weer prettig is: dat Visser regelmatig laat weten dat ze ervan uitgaat dat al haar luisteraars zo ongeveer alle meesterwerken van de Duitse literatuur natuurlijk allang gelezen hebben, en dat ze zich vast nog wel dat toneelstuk van Heinrich von Kleist herinneren, of dat prachtige gedicht van Novalis. De luisteraar voelt zich op een prettige manier lid van een belezen elite.

Visser begint haar eerste college met een citaat van Kant: “Habe Mut dich deines eigenen Verstandes zu bedienen”, en eindigt het laatste met een citaat van Herta Müller: “Ich musste es so schreiben.” Daartussenin laat ze zes uur lang zien hoeveel moois dat eigen verstand en die schrijfdwang hebben opgeleverd.

Anthonya Visser. Grote schrijvers van Goethe tot nu. Een hoorcollege over de Duitse literatuurgeschiedenis na de verlichting.


Ook in dit nummer:

Laatst Gewijzigd: 02-09-2011