Voordat je als docent een artikel online zet, moet je weten wat er mag. Je mag bijvoorbeeld niet zomaar een tekst van een andere auteur overnemen. "Je bent pas veilig bezig als je een link naar de website waar het artikel op staat maakt.”

Maarten Hijzelendoorn, ICT&O coördinator, IFZ en verantwoordelijk voor Blackboard op de faculteit Geesteswetenschappen, benadrukt dat de huidige regelgeving voor auteursrecht gebaseerd is op de auteursrechtenwet in Nederland, maar deze is verouderd voor het digitale werk. Omdat het belangrijk is voor docenten om te weten waar hun grenzen liggen, vond maandag 21 juni een bijeenkomst plaats over hoe om te gaan met auteursrecht in het digitale tijdperk.

Door Judith Laanen

Stichting Pro


Een dertigtal docenten hebben zich verzameld in collegezaal 003 van het Lipsius. Portefeuillehouder onderwijs prof. Willem Drees opent de bijeenkomst met de boodschap dat bij nieuwe vormen om informatie te verspreiden ook nieuwe technieken horen. “Met de oude regels die we nu hanteren kunnen vergissingen gemaakt worden, en we hebben er belang bij om boetes te vermijden”, aldus Drees. Barry Pijnacker, die namens Stichting PRO (Publicatie- en Reproductierechten Organisatie) een presentatie geeft over auteursrecht, legt de kern van de bijeenkomst uit: “Jullie mogen eigenlijk niks, tenzij uitdrukkelijk toestemming is gegeven.”

YouTube en powerpoint


De digitale leeromgeving Blackboard, waarin docenten met hun studenten in contact staan, is een belangrijke spil in de discussie over auteursrecht online. Vragen uit de praktijk die naar voren komen zijn onder andere hoe te werken met nieuwe media: bijvoorbeeld het plaatsen van filmpjes afkomstig van YouTube. Ook het plaatsen van powerpointpresentaties waarin auteursrechterlijk beeldmateriaal gebruikt is, roept verwarring op. Het meeste gesteggel tijdens de discussie komt door de vraag wat te doen met studenten die zelf artikelen voor discussies plaatsen op Blackboard en als ze misbruik van de regels maken, wie er dan verantwoordelijk gehouden wordt: de docent of de student?

Aan veel vragen zitten nogal wat haken en ogen, waarop het antwoord vooralsnog in de praktijk gevonden moet worden. Aan het eind van de samenkomst blijkt dat ‘linken is de oplossing’ de slogan is voor het plaatsen van auteursrechterlijk beschermd materiaal op Blackboard. Linken is verwijzen, bijv. naar de Digitale Bibliotheek. Het voorkomt publiceren en dus ook ten onrechte publiceren en daarmee boetes. De Bibliotheken hebben een tooltje ontwikkeld waarmee directe links naar artikelen uit de Digitale Bibliotheek kunnen worden gemaakt. Met deze links hebben ULCN-gebruikers altijd toegang tot dit materiaal, dat immers meestal niet vrij beschikbaar is. Een andere kostenbesparende optie is de student zelf te laten zoeken via een referentie in een database, zo benadrukt ook Drees nogmaals.

Korte en niet-korte overnames

Heel kort is de regeling als volgt. Korte overnames (uit een niet-literair boek max. 10000 woorden, uit een tijdschrift max. 8000; afbeeldingen, schema’s enz. tellen voor 200 woorden) zijn afgekocht en vallen onder de Readerovereenkomst met de Stichting PRO. Dergelijke overnames zijn, mits met bronvermelding, zondermeer toegestaan in Blackboard. Voor niet-korte overnames is vooraf toestemming nodig van de Stichting PRO, tenzij het gebruik al is geregeld in de bibliotheeklicenties die toegang geven tot de elektronische versies van deze materialen. De kosten die de faculteit (instituut) als vergoeding voor het gebruik van auteursrechterlijk beschermd materiaal moet maken, alsmede de administratieve last van het instituut worden het meest beperkt door niet-korte overnames in een papieren reader op te nemen en de kosten te verrekenen in de readerprijs.

Meer weten?

De website van de Bibliotheken biedt onder andere:

- Vuistregels en stroomschema’s voor het omgaan met auteursrecht op Blackboard;
- Een handleiding voor het maken van links naar materiaal in de Digitale Bibliotheek;
- Een checklist met uitgevers die toestaan dat pdf’s in Blackboard worden opgenomen.

Voor meer informatie kunt u terecht bij het Auteursrechten informatiepunt of de Helpdesk van de Universitaire Bibliotheken.

Van de bijeenkomst is een weblecture gemaakt die binnenkort op weblectures.leidenuniv.nlzal verschijnen.

-------------------------

Lees verder: Inhoudsopgave Forum 10e jaargang, nummer 4 (29 juni 2010)