Onderwijsprofiel

Het onderwijs aan het Instituut voor Wijsbegeerte heeft drie doelstellingen. Met deze doelstellingen richt het instituut zich niet alleen op de voltijd en deeltijd filosofiestudenten, maar ook op studenten van andere vakgebieden die wijsgerige colleges willen volgen als keuzevak- of minorstudent.

• Doelstellingen
• Basiskenmerken van het onderwijs
• Filosofische basisvaardigheden

Doelstellingen

Geschiedenis van de filosofie en actuele vraagstukken
In de eerste plaats wil het instituut studenten een brede en solide oriëntatie in de academische filosofie aanbieden, waarin de geschiedenis van de wijsbegeerte en de hedendaagse wijsgerige discussies voortdurend op elkaar worden betrokken. In de opleiding komen daarom zoveel mogelijk klassieke onderdelen van de filosofie aan bod. Het programma bevat vrij veel historische onderdelen, zoals antieke of moderne wijsbegeerte, waarin de student kennismaakt met de ontwikkeling van allerlei stromingen, theorieën en denkbeelden.

De systematische onderdelen, zoals logica of ethiek, behandelen elk een deelgebied van de wijsbegeerte, met een eigen problematiek en vaak een eigen methode. Maar ook in de systematische onderdelen speelt de geschiedenis een belangrijke rol. Dat is niet zonder reden. Actuele vraagstukken in de filosofie hebben vrijwel zonder uitzondering een lange geschiedenis. Kennis van die geschiedenis is onontbeerlijk om hedendaagse thema’s en problemen goed te kunnen begrijpen. Dit betekent ook dat in de Leidse opleiding al direct vanaf de propedeuse relatief veel primaire teksten worden bestudeerd.

Samenhang met andere vakgebieden
Het tweede doel van de opleiding is om studenten inzicht te geven in de samenhang tussen de wijsbegeerte en de empirische wetenschappen, zowel in historisch perspectief als wat betreft de conceptuele samenhang tussen de verschillende vakgebieden. Vrijwel alle docenten zijn geschoold in meerdere vakgebieden, wat zijn stempel drukt op het onderwijs vanaf het eerste studiejaar. Bovendien bevat het studieprogramma voor alle studenten een keuzeruimte (minor) die meestal aan niet-wijsgerige keuzevakken wordt besteed. Met zo’n invulling van de keuzeruimte is het contact met de wetenschappelijke en maatschappelijke praktijk gediend.

Reflectie op grondslagen en methoden
Het derde doel is om studenten van andere vakgebieden als keuzevakstudent, minorstudent of anderszins te laten reflecteren op de grondslagen en methoden van hun vakgebied, op de plaats van het vakgebied in het systeem van de wetenschappen en op de ethische aspecten ervan. Deze filosofische reflectie richt zich bijvoorbeeld op de verhouding tussen cultuur- en geesteswetenschappen aan de ene kant en natuurwetenschappen aan de andere kant, op de maatschappelijke betekenis van genetisch onderzoek en genetisch ingrijpen, en op de veelheid aan redeneerschema’s die in de verschillende wetenschapsgebieden worden gebruikt.

Basiskenmerken van het onderwijs

Het onderwijs aan het Instituut voor Wijsbegeerte heeft de volgende
basis­ken­merken:

• kennismaking met zo­veel mogelijk klassieke on­derdelen van de filosofie;
• verwevenheid van historische en systematische onderdelen van de wijsbegeerte: veel aandacht voor geschie­de­nis van de wijsbegeerte, ook in de meer systema­ti­sche onderdelen;
• lezing van klas­sie­ke, primaire teksten, al vanaf de pro­pe­deuse;
• aandacht voor de sa­men­hang tussen de wijsbegeerte en de empirische wetenschap­pen;
• een brede academische vorming door een vrij te kiezen keuzepakket van 30 EC;
• speciaal voor studenten van Wijsbegeerte van een bepaald wetenschapsgebied: reflectie op de grond­slagen en me­tho­den van hun vak­ge­bied, op de plaats van het vakgebied in het weten­schap­pe­lijk bestel en op de ethi­sche aspecten ervan;
• training van filosofische basisvaardigheden: lo­gische analyse, het snel en orde­lijk in kaart brengen van complexe problemen, cre­a­tiviteit in het zoeken naar oplossingen van die problemen, het lezen van buitengewoon moeilijke teksten, het helder kunnen presenteren van eigen en andermans gedachten, zowel in woord als in geschrift;
• een internationale oriëntatie;
• gebruik van kleinschalige werkvormen;
• een stelsel van intensieve studiebegeleiding door tutoren (docentmentoren), met in de propedeutische fase een bindend studieadvies.

Filosofische basisvaardigheden

In de opleiding Wijsbegeerte krijgen studenten een training in een aantal filosofische basisvaardigheden: logische analyse, het snel en ordelijk in kaart brengen van complexe problemen, creativiteit in het zoeken naar oplossingen van die problemen, het kunnen interpreteren, analyseren en bekritiseren van buitengewoon moeilijke teksten, het helder kunnen formuleren en beargumenteren van eigen standpunten, zowel mondeling als schriftelijk.

Daardoor verwerven studenten cruciale academische vaardigheden die hen als afgestudeerd filosofoof veelzijdig inzetbaar maken in de moderne, snel veranderende maatschappij.