Tijden omrekenen

Het omrekenen van jaren

Het omrekenen van jaren komt neer op het omrekenen van de jaartitels (nianhao). Lijsten van de belangrijkste jaartitels kan men vinden in de gangbare naslagwerken vinden, maar voor zeldzamere raapleegt men het beste M. Tchang, Synchronismes chinois, chronologie complete et concordance (Shanghai, 1905). Dit boek bevat ook de jaartitels van de staten rond China (zoals Vietnam, Korea en Japan), van allerlei kleine plaatselijke rijkjes die China heeft gekend en van een aantal opstanden (niet alle!). In al deze lijsten worden ook de cyclische karakters van de jaren aangegeven. Met behulp van deze lijsten kan men zo uitrekenen met welk jaar van de Westerse kalender een Chinees jaar ongeveer overeenkomt. Het einde van het Chinese jaar valt meestal in het begin van het volgende Westerse jaar, zodat het nooit precies klopt.

Het omrekenen van maanden

De maanden in onze kalender en die in de Chinese kalender vallen zelden samen. Bovendien heeft de Chinese kalender zeven maal in de negentien jaar een tussengevoegde maand. De bovenstaande concordanties geven echter van iedere maand de begindatum in de Westerse kalender, zodat het niet moeilijk is de Chinese maanden in Westerse data om te zetten.

Het omrekenen van dagen

Pas enige decennia voor het begin van onze Christelijke jaartelling is het gebruik in zwang gekomen om jaren ook doorlopend te tellen, met behulp van een serie van zestig cyclische karakters. Deze serie bestaat uit zestig combinaties van de tien tiangan 天干 (hemelse stammen) (namelijk: 甲乙丙丁戊己庚辛壬癸) en de twaalf dizhi 地支 (aardse takken) (namelijk:子丑寅卯辰巳午未申酉戌亥) .   

Voor de cyclus van zestig tekens worden deze twee series als volgt met elkaar gecombineerd.

1.甲子 乙丑 丙寅 丁卯 戊辰 己巳 庚午 辛未 壬申 10.癸酉
11.甲戌 乙亥 丙子 丁丑 戊寅 己卯 庚辰 辛巳 壬午  20.癸未
21.甲申 乙酉 丙戌 丁亥  戊子 己丑   庚寅 辛卯 壬辰 30.癸巳
31.甲午 乙未 丙申 丁酉  戊戌 己亥 庚子  辛丑 壬寅 40.癸卯
41.甲辰 乙巳 丙午 丁未 戊申   己酉 庚戌 辛亥 壬子  50.癸丑
51.甲寅 乙卯 丙辰 丁己 戊午 己未 庚申 辛酉 壬戌 60.癸亥

Een voorbeeld

Laten wij nu van het volgende voorbeeld het jaar, de maand en de dag omrekenen in de Westerse kalender. Neemt u echter eerst het handboek erbij dat u wilt gaan gebruiken.

Men kan data al met al op twee manieren aangeven, bijvoorbeeld 19 april 1898:

  • getalsmatig als:  Guangxu 光緒 ershisi nian 二十四年, sanyue 三月, ershijiu ri 二十九日;
  • met cyclische karakters als:  Guangxu wuxu nian 光緒戊戌年, bingchen yue 丙辰月, renziri  壬子日.

Eerst zoeken wij het jaar op.

Dit blijkt de jaartitel te zijn van keizer Dezong van de Qing-dynastie, die regeerde van 1875 tot en met 1908. Het 24e jaar van die periode is 1898. Wanneer de cyclische karakters van het jaar worden gegeven is de snelste manier om even alle jaren van de periode langs te lopen. Alleen in het geval van de jaartitels van de Kangxi-keizer (1662-1722) en de Qianlong-keizer (1736-1795) van de Qing is dat wat meer werk. Meestal duurde de periode van een jaartitel veel korter.

Vervolgens zoeken wij de derde maand op.

De derde maand van dat jaar begint op 22 maart en duurt tot en met 20 april. Deze maand duurt 30 dagen (een Chinese maand kan ook 29 dagen duren; in sommige handboeken wordt het verschil aangegeven door het getal van de maanden met 30 dagen vet te drukken; in andere gevallen kan men het uit de tabellen afleiden).

In 1898 zijn twee derde maanden! De eerste derde maand is de gewone maand, de tweede derde maand is de tussengevoegde maand, de runyue. Tot en met de eerste derde maand lopen het Chinese en het Westerse jaar nog enigzins gelijk op, maar door de tussengevoegde maand ontstaat nu een veel groter verschil. De eerste dag van de vijfde maand valt bijvoorbeeld op 19 juni en het Chinese Nieuwjaar valt op 10 februari 1899.

Tot slot rekenen wij de dag uit.

De 29e dag van de derde maand vindt men dan door bij het Westerse equivalent van de eerste dag van de derde maand (29-1=) 28 dagen op te tellen, hetgeen 19 april oplevert.

De renzi dag van de derde maand kost meer moeite. De eerste dag van de derde maand is het 21e teken in de tabel, namelijk jiashen. Renzi is het 49e teken. Dit betekent dat de renzi dag de 29e dag van de derde maand is, oftewel de (49-21=) 28e dag na de 1e dag. In dagen van de Westerse maand wordt dat 28 dagen na 22 maart, oftewel 19 april (want maart heeft 31 dagen!).  

Waneer u het eindelijk kunt

Inmiddels is er ook een voortreffelijke website in Taiwan, waar u het allemaal door een computerprogramma kunt laten doen. U vindt haar op de website van de Academia Sinica, een onderzoeksinstituut met full-time onderzoekers voor elk aspect van China/Taiwan in heden en verleden. Hij doet het voor de laatste twee duizend jaar. Er zijn nog betere beschikbaar, maar die kosten geld.

Laatst Gewijzigd: 18-03-2010